Uluslararası alanda önemle ele alınan yaşlılık konusu ülkemizde de geleneksel bakış açısı ve buna bağlı olarak ortaya konulan politika ve uygulamaları gözden geçirmeye ve insan hakları meselesinden konuya yaklaşmaya neden olmuştur. Hak temelli ve kapsayıcı politika anlayışıyla sürdürülebilir kalkınma yolunda aktif ve sağlıklı yaşlanma çerçevesinde yaşlanma sürecinin geçirilmesi ve toplumsal yaşamın tüm alanlarına yaş temelli hiçbir ayrımcılığa maruz kalmadan katılımın sağlanması kabul görmektedir. Bu nedenle Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Yaşlanma Vizyon Belgesi hazırlamıştır. Yaşlanma vizyon belgesi ile aktif ve sağlıklı yaşlanma bilincinin artırılması, hak temelli , kapsayıcı ve sürdürülebilir yaklaşımla yaşlılara yönelik hizmet ve destek
modellerinin çeşitlendirilmesi, kuşaklararası dayanışmanın güçlendirilmesi, yaşlı bireylerin bilgi birikimi ve deneyimlerinden yararlanılarak toplumsal kalkınmaya katılımlarının teşvik edilmesi, toplumsal hayata diğer bireylerle birlikte katılımlarının güçlendirilerek kendilerini gerçekleştirmelerine imkan tanınması, her yaş için erişilebilir ortamların sağlanması , afet ve insani bakımdan acil durumlarda yaşlı bireyler açısından içermeci yaklaşımla koruma ve müdahalede anlayışının geliştirilmesi ve yaş ayrımcılığı ile mücadele edilerek yaşlı bireylerin haklarının güçlendirilmesi amaçlarına ulaşmak üzere 6 politika alanında 16 hedef ve 51 eylem alanı belirlenmiştir.
Yaşlanma vizyon belgesini değerlendiren Cumhurbaşkanımız; ‘Biz, bilgelik ve deneyimle donatılmış yaşlı vatandaşlarımızın yaşam deneyimlerini gelecek nesillere aktarabildikleri ve haklarını gerçekleştirebildikleri kapsayıcı ve güçlü bir toplum olma yolundayız. Bizim için esas olan vatandaşlarımızın aile bütünlüğü içerisinde, kendi sosyal çevrelerinde ve aktif olarak yaşlılık dönemlerini
geçirebilmelerine imkan sağlamaktır.Yaşlılıktan dolayı ortaya çıkan çeşitli gereksinmelerin insan onuruna yakışır şekilde karşılanması en tabii haklarıdır.’ tesbitinde bulunmuştur.
Belge, yaşlı bireylerin haklarını gerçekleştirebildikleri, kendi ihtiyaçlarına ve taleplerine uygun hizmetleri alabildikleri ve yaşam deneyimlerini gelecek nesillere aktarabildikleri her yaş için toplum inşa etmeyi vizyon olarak kabul etmiştir. Yaşlılık alanındaki vizyonun dayandığı temel ilkeler;
Bağımsızlık, katılım, bakım, kendini gerçekleştirme ve saygınlıktır. Ana akımlaştırma, yaşlılık konusunun ana akımlaştırmasında yaşlı bireylerin kendi içindeki çeşitlilikleri doğrultusunda ortaya çıkan farklılaşma ihtiyaçlarının da dikkate alınması açısından çift yönlü yaklaşım, katılım, çok taraflı işbirliği ve etkili koordinasyon uygulama yöntemleri olarak benimsenmiştir. Yaşa dayalı ayrıştırılmış verinin güncel, karşılaştırılabilir ve güvenilir bir şekilde sağlanmasıyla birlikte Yaşlanma Vizyon Belgesi İzleme süreçlerinin çok taraflı ve katılımcı bir anlayışla koordine edilmesi, bu kapsamda vizyon belgesinin uygulama sürecine ilişkin etkin izleme ve değerlendirme mekanizmalarının oluşturulması amaçlardandır. Uygulama ve izleme, aktif ve sağlıklı yaşlanma, toplumsal hayata katılım, herkes için yaş dostu ve erişilebilir ortamlar, afet ve insani bakımdan acil durumlar, ve yaşlı hakları 6 politika alanıdır.
Aktif ve sağlıklı yaşlanma anlayışının geliştirilmesinde, yaşam boyu perspektifinde aktif ve sağlıklı yaşlanma anlayışının geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılması, sağlık hizmetlerinin ve uzun süreli bakım hizmetlerinin güçlendirilmesi üç hedeftir. Toplumsal hayata katılımda, hayat boyu öğrenme fırsatlarının güçlendirilmesi, istihdam imkanlarının geliştirilmesi emekliliğe uyum çalışmalarının yürütülmesi, ekonomik güvenliğin güçlendirilmesi, gönüllülüğün teşvik edilmesi ve yaşlı bireylerin sosyal, kültürel etkinlikler ile turizm, rekreasyon ve sportif faaliyetlere katılımının teşvik edilmesi 5 hedeftir. Herkes için yaş dostu ve erişilebilir ortamlarda, yapılı çevre, ulaşım sistemleri ile bilgi ve iletişim teknolojilerine erişilebilirliğin yaygınlaştırılması hedeftir. Afet ve insani bakımdan acil durumlarda; afet ve insani bakımdan acil durumlara ilişkin planlama ve uygulamaların yaşlı bireyleri içerecek şekilde düzenlenmesi hedeftir. Yaşlı haklarında, yaşlı haklarının korunması ve güçlendirilmesi, yaş ayrımcılığıyla mücadele edilmesi yaşlı bireylerin adalet hizmetlerine erişiminin güçlendirilmesi ve yaşlı bireylerin ihmal, istismar, sömürü ve
şiddet gibi insan onur ve haysiyetini zedeleyici muamelelerden korunması 4 hedeftir. Uygulama ve izlemede; politika oluşturma ve uygulamanın izlenmesine yönelik veri ve istatistiklerin geliştirilmesi ile politika oluşturma ve izleme süreçlerinin çok taraflı ve katılımcı bir anlayışla koordine edilmesi 2 hedeftir.
Yaşlılık alanında araştırmalar gerçekleştiren, yaşlı haklarına ilişkin bir BM sözleşmesinin yapılması konusunda uluslararası alanda mücadele veren, yaşlı ve emeklilerimizin hak savunuculuğunu yapan, bilimsel yayınları ile yaşlılık alanında farkındalık yaratan yaşlıların gönüllü çalışmalarına öncülük eden, hayat boyu öğrenme projeleri yürüten Türkiye Emekliler Derneği Yaşlanma Vizyon Belgesi’nin takipçisi olacak ve çalışmalarında ondan yararlanacaktır. Politika oluşturma ve izleme süreçlerinde yer alacaktır. Türkiye Emekliler Derneği, çalışmalarının kamu tarafından da
benimserek politika ve eylem oluşturulmasından haklı gurur duyacaktır.
ATATÜRK’ümüzün sözünü bir kere daha anımsayalım: “Bir milletin yaşlı vatandaşlarına ve emeklilerine karşı tutumu o milletin yaşama kudretinin en önemli kıstasıdır. Mazide muktedirken bütün kuvveti ile çalışmış olanlara karşı minnet hissi duymayan bir milletin istikbale güvenle bakmaya hakkı yoktur”
