ORTAK BİR SORUN – İKİ FARKLI KÜLTÜREL PERSPEKTİF
HOLLANDA – TÜRKİYE YAŞLILIK
Güven Sağlık ve Eğitim Vakfı’nın, yaşlanan nüfusu odak noktası yapan çalışmaları kapsamında, Hollanda’nın Kennisland Vakfı ile ortak olduğu “Ortak bir sorun- iki farklı Kültürel Perspektif” isimli projesi AB sivil toplum diyaloğu programı çerçevesinde destekleniyor. Proje Hollanda ve Türkiye’de yaşlanan nüfus ve yaşlıların bakımı konusunu odak noktası yapıyor, iki ülkenin yaşlanma konusundaki yaklaşımlarının ortaya konması, güçlü ve zayıf yanlarının belirlenmesi ve iki ülkenin birbirinden öğrenerek daha kapsayıcı bir senteze varması hedefleniyor. Proje kapsamında başta Türkiye Emekliler Derneği’ni de kapsayan sivil toplum örgütleri, akademik, kamusal ve özel sektörün bir arada çalışması sağlandı. Bu nedenle Ankara’da ve Amsterdam’da yapılan çalışma toplantılarında Türkiye Emekliler Derneği’ni temsilen katıldık.
Hollanda Amsterdam’da yapılan çalışma toplantısında yaşlı bakım konusunda bu ülkenin sistemini, yaşlı bakım evlerini de ziyaret ederek tanımak imkanını bulduk. Kurumda bakım yanında, evde bakım hizmetleri de verilmektedir. Uzun süreli bakım hizmeti kamu ve gelire bağlı, sigorta şirketlerince özel finanse edilebilmektedir. Sosyal Destek Kanunu kapsamında bazı ev hizmetleri belediyelerce karşılanmaktadır. Sistemde gelen veriler doğrultusunda sürekli reformlar yapılmaktadır. Yaşlı bakım evleri genelde şehrin en işlek yerinde yer almakta ve girişlerinde bir lokal bulunmaktadır.
Lokalden kurumda kalanlar istifade ettiği gibi, dışarıdan gelenlerde yararlanabilmektedir. Evlerinde kalan yaşlılara yapılan yemeklerden yararlanma imkanı sağlanmaktadır. Lokallerde çeşitli aktiviteler düzenlenmektedir. Yaşlı yakınları her zaman ziyaret imkanına kavuşturulmuştur. Binalarda donanım yaşlılar için özel dizayn edilmiştir. Gelişen teknolojilerden bakımda istifade edilmektedir.
Hollanda da yaşlı bakım hizmetleri Bakım Değerlendirme Merkezi ‘Centrum İndicatiestelling org’ tarafından yapılan değerlendirme sürecine dayalı olarak yürütülmektedir. Bu değerlendirmeye göre vatandaşlar durumlarına uygun hizmetlerden yararlandırılmaktadır. Hollanda, bakım alanında köklü geçmişe sahip bir sosyal devlettir. 1968 yılında yürürlüğe giren “İstisnai Tıbbi Harcamalar Yasası” ile tüm vatandaşlara bakım sigortası hakkı tanınmıştır. 2007 yılında çıkarılan “Sosyal Destek Yasası”yla, bakım hizmetlerinin sunumu ile ilgili hak ve yükümlülükler düzenlenmiştir. Sosyal güvenlik sistemi, sosyal hizmetler ve sosyal sigortalardan oluşmakta, sosyal hizmetler devletin bütçesinden finanse edilmektedir.
Hollanda’nın yaşlı nüfus oranı bizim iki katımız iken, nüfusu 4’te birimiz kadardır. Kurum bakımı yerine evde bakım öncelik almaya başlamıştır. Gayrisafi yurtiçi hasılası yüksektir. OECD ülkeleri içinde uzun süreli bakım hizmetlerine İsveç’ten sonra en fazla harcamayı yapan ülkedir. Hollanda da geriatri çalışmaları ve araştırmaları artmaktadır. Yaşlıların toplum içinde dışlanmadan yaşaması, topluma katkı vermesi ve bağımsız yaşamanın devam etmesi politikaların ana temasıdır. Palyatif bakım önemli haklardandır. Bu durumda yaşlının ve yakınlarının istekleri bakım ortamının belirlenmesinde hedef alınır. Hak bazında bakış açısı vardır.
Göçmen yaşlılar Hollanda için özel ilgi alanıdır. İklim değişikliği, savaşlar, afetler, göç konusunun giderek artacağını göstermektedir. Bu hususta çözüm arayan dil konusudur. Bakım alanın ve bakım personelinin anlaşması aynı dili konuşmalarına bağlıdır. Bu husus çözülmeyi bekleyen bir problemdir. Gönüllü çalışma teşvik edilmektedir. Bisiklet kültürü ile toplumun aktif ve sağlıklı tutulması hedeflenmektedir. Kadınların bakım yükünün azaltılması, bu alanda erkeklerin de görev almasının istenmesi, çalışılan konular arasındadır. Bakım elemanı yetiştirilmesinde bilimsel çalışmalar dikkate şayandır. Tüm ülkelerin yaşlılarımız için yaptıkları ve yapacakları çalışmalarda işbirliği önem kazanmaktadır.
HOLLLANDA YAŞLI BAKIM MODELİ YERİNDE İNCELENDİ
“Ortak bir zorluk: iki farklı kültürel bakış açısı” teması ile Güven Eğitim ve Sağlık Vakfı ile Hollanda Kennisland kuruluşu arasında yürütülen Avrupa Birliği Projesi kapsamında Amsterdam’da gerçekleştirilen çalışma ziyaretine derneğimizi temsilen Hukuk Danışmanımız Cafer Tufan Yazıcıoğlu davet edildi. Çalışma ziyaretinde Hollanda’da uzmanlaşmış ve farklılaşmış bir yaşlı bakım
sistemini inceleme fırsatı bulundu. Hollanda’da bütçenin 80 milyar Avro’luk kısmı sağlık hizmetlerine, bunun 30 milyar Avro’su yaşlı bakımına tahsis ediliyor. Bir bilimsel danışma konseyi bakım ile ilgili çalışmaları değerlendirip raporluyor. Ziyaret kapsamında gerçekleştirilen bir çalıştay’da iki ülkenin yaşlı bakım sistemleri değerlendirilirken Hollanda’da yaşayan Türkler ve ülkemizde
yaşayan Hollandalılar ayrıca değerlendirilmeye tabi tutuldu. Temsilcimiz Yazıcıoğlu, Çalıştay’da son Avrupa Ekonomik Sosyal Konseyi Bakanlar Kurulu kararlarını ve yaşlılık hukuku alanında derneğimiz çalışmalarını anlatan bir sunuş yaptı.
