BM Avrupa Ekonomik Komisyonu (UNECE) üye devletlerin temsilcileri İtalya’nın Roma kentinde 16-17 Haziran 2022 tarihleri arasında 5. Bakanlar Konferansında bir araya geldiler.
2002 Madrid Uluslar arası Yaşlanma Eylem Planının UNECE Bölgesel Uygulama Stratejisini (RIS) yerine getirmeyi teyit ettiler. Yaşlılar, tüm insanların doğasında bulunan insan haklarından tam olarak yararlanmalılar.
Son on yılda önemli uzun ömür kazanımları oldu. Bu yaşlıların, daha uzun süre sağlıklı ve aktif kalmalarını sağlamak, deneyim ve bilgi birikimlerinden yararlanmak, ekonomiye ve topluma katkılarını artırmak gerekiyor. Yaşlılar nüfusun en hızlı büyüyen kesimi.
Yaşlıların daha uzun çalışma hayatında kalmaları teşvik edilmelidir. Aktif ve sağlıklı yaşlanma, yaşlı dostu ortamlar ve yaşlanmayı ana akımlaştırma konusundaki çerçeveler kabul görmektedir. Sivil toplum, kamu ve özel sektörün yaşlanma politikası konularına artan katılımları memnuniyet vericidir. Eşitsizlikler, yaşlı yoksulluğu ve dışlanma önlenmelidir. Sosyal korumayı, sosyal güvenliği, sosyal hizmetleri, uzun süreli bakım hizmetlerini sürdürülebilir ve erişilebilir kılmalıyız. Yaşam boyu spor, fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme ve koruyucu sağlık önlemleri geliştirilmelidir. Yaşlıların ve temsilcilerinin yasa ve politika oluşturma süreçlerine katılımları, yaşlı dostu konut ve yardımcı cihazların kullanılabilirliği artırılmalıdır.
Her yaş için insana yakışır iş sağlanmalıdır. Cinsiyet eşitsizlikleri ortadan kaldırılmalıdır. Nesiller arası, işbirliği ve dayanışmayı güçlendiren politikalar benimsenmelidir. Cinsiyete dayalı olmayan bir bakım işi dağılımı teşvik edilmelidir. Farklı ortamlarda esnek ve yenilikçi bakım modelleri geliştirilmelidir. Yaşlıların insan haklarından tam olarak yararlanmaları için daha iyi güvence altına alma önemlidir. Kapsayıcı refah sistemleri ve dayanışma, krizleri önler. Sivil toplum ve gönüllülük teşvik edilmelidir. Çok taraflı işbirliği gerekiyor. Toplum yeniden şekillenmektedir. Bu şekillenme de yaşlıların insan hakları önem kazanacaktır. 2030 BM sürdürülebilir kalkınma gündemi ve BM sağlıklı yaşlanma 10 yılı (2021-2030) vizyonu yerine getirmede, yaşlanmayla ilgili politikaların uygulanması önemlidir. Devam eden dijital dönüşüm ve iklim değişikliği toplumumuzu hızla dönüştürüyor.
Bakanlar, 2027 yılına kadar aşağıdaki politika hedeflerine ulaşmak için şu hususları belirlediler.
1- Yaşam boyu aktif ve sağlıklı yaşlanmayı teşvik etmek:
Yaşlıların insan haklarından tam olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik somut politika önlemleri benimsenecek, yaşlıları ve kuruluşlarını, hakların, ihtiyaçların ve çıkarlarının onları etkileyen politikalarda, programlarda ve yasalarda dikkate alınmasını sağlamak için her düzeyde yasa ve politika oluşturma süreçlerine yapıcı ve anlamlı bir şekilde dahil etmek zorunluluktur. Yaşlıların sosyal, kültürel ve sivil yaşama katılımı kolaylaştırılacak ve teşvik edilecektir. Hayat boyu öğrenme desteklenecektir. Yaşlı dostu ortamlar hakkında Dünya Sağlık Örgütü’nün rehberliğine uyulacaktır. Yalnızlık ve sosyal izolasyonla mücadele edilecek, olumlu bir yaşlanma kültürü ve imajı benimsenecektir. Yaşlılar her türlü ayrımcılığa karşı korunacak, her türlü şiddet ve istismar önlenecektir. Adalete eşit erişim sağlanacaktır. İş gücü piyasasına katılım kolaylaştırılacaktır. Yaşlanan iş gücüne yanıt veren aktif iş gücü piyasası politikaları iyileştirilecektir. İş kazaları ve meslek hastalıklarını önleyen güvenli ve erişilebilir iş yerleri; sürdürülebilir, kapsayıcı ve adil emeklilik planları geliştirilecek, emeklilik sistemlerinin kapsamı iyileştirilecek, yaşam boyu ücretsiz bakım sürelerini hesaba katan ve yaşlılık yoksulluğunu önleyen yeterli emeklilik hakları oluşturulacaktır. Yaşlılar için örgün ve yaygın öğrenme fırsatlarına yatırım yapılacaktır. Dijital becerileri ve okuryazarlığı geliştirilecektir. Gümüş ekonomisi için yenilikler desteklenecek, yaşlıların devam eden üretim ve satın alma kapasiteleri ile sosyal ve ekonomik faaliyetlere katkılarına değer verilecektir. Yaşlı dostu ürünler ve hizmetler geliştirilecek, yaşlıların haklarına aracılık edebilecek ulusal ve yerel düzeylerde ombudsmanlar gibi bağımsız organlar kurulacaktır.
2- Bakıcılar ve aileler için uzun süreli bakım ve desteğe erişimin sağlanması:
Bakımda kişi merkezli ve yaşlı dostu yaklaşım uygulanacak, erken müdahale ve entegre bakım, yerel yönetimlerin katılımı teşvik edilecektir. Sağlık ve bakım iş gücü geliştirilecek, tüm paydaşlarla iş birliği yapılacaktır. İhmal ve istismara karşı koruma genişletilecektir. Palyatif bakım hizmetleri artırılacaktır.
3- Her yaştan bir toplumu ilerletmek için yaşlanmayı yaygınlaştırmak:
Her yaş için toplum yaratmak, tüm politikalarda yaşlanmayı ana akım haline getirme taahhüt edilmektedir. Kurumlar arası koordinasyon mekanizmaları kurulacaktır. Yaşlanma konusu tüm kamu politikalarına dahil edilecektir. Paydaş katılımı geliştirilecektir. Acil durum, çatışma durumları ve covid-19 salgınının altını çizdiği zorlukların ele alınması da dahil olmak üzere, yaşlıların insan haklarından tam olarak yararlanmalarının, korunmasının güçlendirilmesi ve bu bağlamda uluslar arası iş birliğinin sağlanması benimsenecektir. UNECE Yaşlanma Daimi Çalışma Grubunun önemli rolü kabul ve takdir edilmiştir. Bu grup güçlendirilecektir. Madrid Uluslar arası Yaşlanma Eylem Planı’nın güncellenme olasılığı araştırılacaktır. BM açık uçlu yaşlı hakları çalışma grubu faaliyetleri de izlenmeye devam edecektir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanımızın da üye devlet temsilcisi olarak imzaladığı bu bildiriye sivil toplum temsilcisi sıfatıyla Türkiye Emekliler Derneği adına tanıklık ettik. Bildiri de benimsenen hususların uygulanmasının takipçisi olmaya devam edeceğiz. Türkiye Emekliler Derneği’nin çalışmalarına itibar eden uluslararası kuruluşlara ve özellikle BM’e teşekkür ederiz.
