Çok yakından tanıdığımız ve değer verdiğimiz Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanımız Prof. Dr. Vedat Bilgin, Derneğimizi ziyaret etmiş ve emeklilerimizin talepleri birlikte değerlendirilmiştir. Emeklilerimizin gündemi çok yoğun. İntibak, emekli aylıklarında eşitliğin sağlanması bakımından öncelikli talebimizdir. Diğer bir önceliğimiz, emekli aylığı hesaplama sisteminin değiştirilmesine yöneliktir. Kendi içinde adaletli olan bir aylık hesaplama sisteminin getirilmesini, sayın Bakanımızla da paylaştık.
22 Mart 2023 tarihinde yapılan ziyarette, gündemin en önemli maddesi olan düşük aylıkların iyileştirilmesi ve dengeleri koruyacak bir artış sistemin yapılması ve yetersiz kalan ikramiyenin güncellenmesi üzerinde durulmuştur. Sayın Bakanımız basın toplantısında yaptığı konuşmada; “Enflasyonun yıkıcı etkisini en yoğun bir şekilde hisseden emeklilerin durumunu düzeltecek adımların atılacağını ve emeklilerimize hak ettikleri değerin verileceğini söylemiştir. Bu yaklaşımı nedeniyle, sayın Bakanımıza emekliler adına teşekkür ediyoruz.
Türkiye Emekliler Derneğin talepleri çözüm odaklıdır. Her şeyden önce, sosyal güvenlik sistemimiz çok iyi analiz edilmeli ve sağlıklı değişikliklere gidilmelidir. 2000’li yıllarda çalışma süresi uzadıkça, bağlanan emekli aylıklarında kayıplar ile karşılaşılmış ve bütünlük korunamamıştır. Hesaplama sistemi, kendi içinde adil olmadığından, bağlanan emekli aylıklarına ciddi itirazlar gelmiştir. Aylık bilgilerine bakıldığında; A1 aylık, A 2 aylık, B aylık ve kısmi aylık toplamlarından ödenecek aylık belirlenmektedir. Böyle bir sistemle hesaplanan aylıklarda en ciddi kayıp, asgari ücret üzerinden prim ödeyen sigortalılarda görülmüştür.
2000 öncesi çalışması olmayan sigortalılara, 4447 ve 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre ikili karma sistem üzerinden emekli aylığı hesaplanıyor. Bu sisteme göre hesaplanan aylıklara uygulanan güncellenme katsayısı ve aylık bağlama oranı, prim kazancı düşük olanları cezalandırıyor. Aylıklarda iyileştirme aracı olarak değerlendirilen %35 alt sınır kontrolunun hiçbir kıymeti kalmamıştır. Hesaplama sistemi değiştirilmeden yapılan lokal artışlar, bütünlüğe zarar vermiş ve dengeler bozulmuştur.
2000 sonrası dönem için gösterge sisteminin kaldırılmasıyla, aylık hesaplamalarında bütünlüğe büyük zarar verilmiştir. 4447 ve 5510 sayılı Kanunlara göre yapılan aylık hesaplamalarında, prim kazanç aralıklarına bakılmadan, aynı aylık bağlama oranının uygulanması, alt sınır aylığını korumasız bırakmıştır. Alt sınır aylık bağlama oranı %70’den, 2000 sonrası dönem için %35’e düşürülmesi, tabandan aylık alanların aylıkları da yarı yarıya azalmıştır.
Bugün, bunun sıkıntısını yaşıyoruz. Türkiye Emekliler Derneği, mevcut sistemin sürdürülebilir yönünün olmadığını her platformda paylaşmasına rağmen, ülkeyi yönetenlerden hiçbir ciddi adım atılmamıştır. Eşitliği esas alan ve tek bir kural üzerinden aylık hesaplama sistemine dönülmediği sürece, norm ve standart birliği kurulamaz ve eleştirilerin de önüne geçilemez.
2019 yılında 5510 sayılı Kanuna ek madde 19 ilave edilerek, aylıklardaki kayba çözüm olarak getirilen en az aylık ödemesi, emekli aylıkları arasındaki makası daraltan bir etki yapmıştır. Nisan 2023 itibariyle, en az aylık ödemesi, 7.500 TL olarak belirlenmiş, 7.500 TL’nin üzerinde aylık alan, yüksek prim kazancı ve prim ödeme gün sayısına sahip olan emeklilere herhangi bir artışın yapılmaması, itirazları da beraberinde getirmiştir. Emekli aylıklarına zam yapıldığında, her bir emeklinin yararlanması benimsenmeli ve kendi içinde dengeler korunmalıdır.
Emekli ikramiyesi, yıllarca sabit kalmış ve değerini yitirmiştir. Sayın Bakanımızla birlikte yaptığımız görüşmede; bayram ikramiyesinin bir artış sistemine endekslenmesini talep ettik. İkramiye talebimiz tam olarak karşılanmasa da, 900 TL artış yapılmış ve 2.000 TL olarak açıklanmıştır.
Güzel ülkemizin gelişmesinde ve her eserinde göz nuru ve alın teri olan emeklilerimize hak ettikleri değerin verilmesini istiyoruz. Sosyal devlet ve sosyal güvenlik, bu güvenceyi vermeli ve emeklilerin hakları teslim edilmelidir.
